Δευτέρα, 14 Σεπτεμβρίου 2015

Κράτος, καταβολές και ρόλος

Στην αριστερά υπάρχει πολλές φορές η παρανόηση του κράτους ως όργανο, εργαλείο καταπίεσης της άρχουσας τάξης. Αν πάρουμε σαν δεδομένη μια τέτοια άποψη καταλήγουμε σε μια χονδροειδή αντίληψη που ταυτίζει το αστικό, ταξικό κράτος με την άρχουσα τάξη.

Έτσι, αρχικά, οδηγούμαστε στο λανθασμένο συμπέρασμα ότι το κράτος είναι "προϊόν", "δημιούργημα" της καταπιεστικής βούλησης της άρχουσας τάξης. Παρουσιάζεται δηλαδή ως ένα ενιαίο υποκείμενο, άκαμπτο, και με ενιαία δομή, παραβλέποντας την σχετική αυτονομία του.

H αυτονομία αυτή, είναι απαραίτητη προϋπόθεση:

 Πρώτον για τον προσδιορισμό της κοινής συνισταμένης των επί μέρους μερίδων της (καθώς τα συμφέροντα κάθε μιας από αυτές, ενδέχεται να σε αντινομία με των άλλων).

Δεύτερον για την πραγμάτωση των κοινών συμφερόντων της άρχουσας τάξης, που δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν ικανοποιητικά αν δεν καλυφθούν από τον μανδύα του γενικού συμφέροντος.

Έπειτα, υπό αυτή την οπτική θα αναγκαστούμε να αναγνωρίσουμε ότι δεν μπορεί παρά να υπάρξει παρά μόνον μία άρχουσα τάξη, διαχρονικό υποκείμενο της ιστορίας και δημιουργός του κράτους, κατά μια αντίληψη που αναγνωρίζει, την ύπαρξη μέσα σε έναν κοινωνικό σχηματισμό αποκλειστικά δύο τάξεων: της άρχουσας και της αρχομένης. Ωστόσο η ίδια η σύνθεση και ο χαρακτήρας της άρχουσας τάξης, είναι ευμετάβλητοι και προσδιορίζονται ανάλογα με τα δεδομένα ιστορικά και κοινωνικά πλαίσια. Επιπλέον οφείλουμε εκ των πραγμάτων να αναγνωρίσουμε την ύπαρξη πολλών τάξεων από τις οποίες, δύο απλώς συγκεντρώνουν τις κύριες πολιτικές αντιθέσεις που αποτυπώνονται στην ταξική πάλη.


Τρίτο θνησιγενές συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουμε αν δεχτούμε τον ορισμό "Κράτος-όργανο, προϊόν, της άρχουσας τάξης", είναι ότι προϋποθέτουμε, πριν από το κράτος, μια άρχουσα τάξη ήδη πολιτικά συγκροτημένη και ενοποιημένη, σε μια ενότητα που έγκειται στην θέληση καταπίεσης,της τάξης αυτής, η οποία και δημιουργεί το κράτος όργανο της.

Το κράτος λοιπόν, δεν είναι προϊόν ή όργανο της κυρίαρχης τάξης. Αντίθετα το κράτος είναι ένα σύνολο δομών διαπερατών από την ταξική πάλη. Η ηγεμονία της κυρίαρχης τάξης σε πληθώρα των δομών αυτών οδηγεί στην αντικειμενική ταύτιση των επιδιώξεων του κράτους με τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης.

Ποια όμως η "καταγωγή" του ταξικού κράτους ;

Το  ταξικό κράτος έχει σαν γενεσιουργούς παράγοντες το σύνολο των δομών των διάφορων ειδικότερων επιπέδων ενός κοινωνικού σχηματισμού. Πιο συγκεκριμένα το οικονομικό (πχ τεχνικός καταμερισμός της εργασίας, η ίδια η διαδικασία της παραγωγής και της εργασίας κλπ), το κοινωνικό ( πχ κοινωνικός καταμερισμός της εργασίας, σχέσεις παραγωγής κλπ) και το πολιτικό επίπεδο ( πχ πολιτική διαπάλη των τάξεων με ποικίλες μορφές).Δηλαδή το κράτος έχει σαν γενεσιουργούς παράγοντες το σύνολο των αντικειμενικών δεδομένων που συμβάλουν στην ίδια την έννοια της ταξικότητας, το κράτος δηλαδή δεν ανάγεται αποκλειστικά σε πολιτικό επίπεδο και στην πολιτική πάλη αλλά στο σύνολο των δεδομένων που δημιουργούν την πολιτική αυτή πάλη.

Ό,τι ισχύει με τους γενεσιουργούς παράγοντες του κράτους ισχύει και με τον ρόλο του. Το κράτος δηλαδή δεν έχει μόνο έναν ρόλο σε σχέση με την πολιτική πάλη των τάξεων, έχει και έναν οικονομικό, έναν κοινωνικό  και έναν ιδεολογικό θα μπορούσαμε να πούμε ρόλο.

Πρέπει ωστόσο να προσέξουμε, γιατί η πολιτική πάλη των τάξεων είναι εκείνη που αποτελεί τον μοχλό της αλλαγής, το πολιτικό επίπεδο είναι αυτό που συγκεντρώνει όλους αυτούς τους παράγοντες και τους συγκεκριμενοποιεί. Αυτό σημαίνει τελικά ότι οι διάφοροι γενεσιουργοί παράγοντες του κράτους αλλά και το ίδιο το κράτος αποτελούν έκφραση της πολιτικής πάλης των τάξεων.

Για παράδειγμα ο κοινωνικός ο οικονομικός και ο ιδεολογικός ρόλος του ταξικού κράτους υπόκεινται τελικά στην πολιτική φύση του κράτους αυτού. Το ταξικό κράτος πχ οργανώνει με τέτοιο τρόπο την εργασία, ή την εκπαίδευση έτσι ώστε να είναι τελικά, πολιτικά σύμφωνος με τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης.

Εν κατακλείδι,  βλέπουμε από την ίδια την σύγχρονη και την πρόσφατη ιστορική πραγματικότητα. ότι η θεωρία του κράτους έχει τεράστια στρατηγική σημασία για την αριστερά καθώς οι περισσότερες εσφαλμένες πολιτικές γραμμές έχουν την βάση τους σε λάθος ερμηνείες και αναγνώσεις του σχηματισμού αυτού. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου