Σάββατο, 29 Αυγούστου 2015

"Για τον σοσιαλισμό προς τα πού ;"

του Λευτέρη Καρχιμάκη

Η ίδια η έννοια του σοσιαλισμού δεν μπορεί να περιγραφεί πλήρως. Αυτό οφείλεται ακριβώς στο γεγονός, ότι κανείς δεν έχει βιώσει πτυχές της ζωής σε ένα πραγματικά σοσιαλιστικό περιβάλλον, πέραν της οικονομικής δομής που ίσως μπορεί να αποτυπωθεί, όπως οι σχέσεις που δημιουργούνται και εξελίσσονται στο κοινωνικό, το πολιτικό, ακόμα και το διοικητικό πεδίο.

Επομένως, ο ίδιος ο δημοκρατικός δρόμος προς τον σοσιαλισμό δεν μπορεί να έχει ένα συγκεκριμένο οδικό χάρτη, παρά μόνο οδοδείκτες. Το γεγονός αυτό ενισχύεται από ακόμα έναν παράγοντα, ότι τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του αστικού κράτους καθώς και οι ταξικοί συσχετισμοί μέσα σε αυτό, είναι ευμετάβλητοι, επόμενο είναι λοιπόν να αλλάζει και η τακτική που θα πρέπει να ακολουθήσουμε για να επιτύχουμε τον στόχο μας,

Παρόλα αυτά η εξίσωση που πρέπει να λύσουμε δεν περιέχει μονάχα μεταβλητές αλλά και ορισμένες σταθερές τις οποίες οφείλουμε να ορίσουμε και να αναλύσουμε .

Ένα από τα βασικά πεδία σύγκρουσης στον δημοκρατικό δρόμο είναι το κράτος.


Ο ορισμός λοιπόν του κράτους αποτελεί ένα σημαντικό πολιτικό διακύβευμα, καθώς από αυτόν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το κατά πόσο ένα τέτοιο εγχείρημα είναι εφικτό.

Στην σύγχρονη πολιτική σκέψη οφείλουμε να ξεφύγουμε από την αντίληψη των παραδοσιακών κομμουνιστικών κομμάτων, που θέλουν το κράτος εργαλείο αποκλειστικά στα χέρια της αστικής τάξης και αδιαπέραστο από την ταξική πάλη. Ανάλογα πρέπει να απομακρυνθούμε από την σοσιαλδημοκρατική οπτική, που εκφράζει μια αποκλειστικά εργαλειακή αντίληψη για το κράτος  που εν τέλει οδηγεί στην γραφειοκρατία και τον κρατισμό.

Το κράτος δεν μπορεί, παρά να νοηθεί ως η υλική συμπύκνωση ενός συσχετισμού δυνάμεων καθώς ενσωματώνει τις ταξικές αλλά και τις ενδοταξικές αντιθέσεις που ενυπάρχουν ευρύτερα στην κοινωνία.

Το κράτος, παρότι εκπροσωπεί και επιδιώκει κατ'εξοχήν τα συμφέροντα της ηγεμονικής τάξης ή μερίδας της, πρέπει να διατηρεί μια σχετική αυτονομία, έτσι ώστε να ξεφεύγει από τις εσωτερικές αντιθέσεις της αστικής τάξης αλλά και για να μπορεί να καλύπτει ευκολότερα τα συμφέροντα της τελευταίας με τον μανδύα του "γενικού" συμφέροντος.

Επομένως το κράτος ούτε αδιαπέραστο είναι για τους κυριαρχούμενους ούτε ένα ουδέτερο εργαλείο. Αυτό το κράτος δεν είναι ένα κάστρο που μπορούμε να καταλάβουμε με κατά μέτωπο επίθεση (πόλεμο κινήσεων) αλλά ούτε και με μία καθαρά εκλογική λογική. Η στρατηγική του δημοκρατικού δρόμου περνάει μέσα από το βάθεμα των θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και των δικαιωμάτων που άλλωστε αποτελούν κατάκτηση λαϊκών αγώνων  αλλά και την δημιουργία δομών άμεσης δημοκρατίας στήριξης αυτοδιαχειρηζόμενων εγχειρημάτων και είσοδο των πλατιών λαϊκών μαζών στο πολιτικό προσκήνιο. Η είσοδος αυτή πρέπει να γίνει με τον λαό όχι στον συνήθη ρόλο του κομπάρσου χειροκροτητή που παράσχει στιγμές λαϊκής νομιμοποίησης στον "πεφωτισμένο ηγέτη, αλλά με τον ρόλο του πρωταγωνιστή, όχι απλά καταλύτη των εξελίξεων σε ένα πλαίσιο που κάποιοι άλλοι θέσανε, αλλά ως μια δύναμη που θέτει τα όρια και τα πλαίσια της πολιτικής διαπάλης.

Αυτό καθίσταται αναγκαίο καθώς η "κατάληψη" του κράτους δεν πρόκειται να έρθει με σταδιακή μεταρρύθμιση του και αλλαγές στην κορυφή της κρατικής εξουσίας αλλά με μια σειρά ουσιαστικών ρήξεων με τους κρατικούς μηχανισμούς και θεσμούς που το οριοθετούν και την ίδια την κυρίαρχη ιδεολογία, δημιουργώντας την κατάλληλη εκείνη κοινωνική διαθεσιμότητα και περιβάλλον για την άνθιση πληθώρας κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών αντιπαραδειγμάτων στην πράξη, και ασκώντας γενικευμένη ταξικά μεροληπτική πολιτική υπέρ των "από κάτω".

Η όλη αυτή "πειραματική" διαδικασία είναι ανάγκη να βασίζεται σε πλατιές λαϊκές συμμαχίες και ενεργείς κινηματικές διαδικασίες αλλιώς οι απαραίτητες ρήξεις δεν θα γίνουν και τίποτε δεν θα εμποδίσει την σοσιαλδημοκρατικοποίηση του εγχειρήματος, αποτυχία όσων αφορά την προοπτική του σοσιαλισμού. Ο δημοκρατικός δρόμος προς τον σοσιαλισμό δεν είναι απλώς κοινοβουλευτικός δρόμος. Η εκλογική διαδικασία είναι μια φάση σπουδαία μεν αλλά όχι η κορωνίδα της όλης προσπάθειας.

Σε αυτή την φάση είναι αναγκαίο να αναλύσουμε μίας άλλη σταθερά της εξίσωσης του δημοκρατικού δρόμου. Αυτή είναι ο κομβικός ρόλος του κόμματος στην διαδικασία της μετάβασης και του μετασχηματισμού προς τον σοσιαλισμό. Το κόμμα πρέπει να λειτουργεί σαν πόλος οργάνωσης της λαϊκής πάλης και μέσο παραγωγής ιδεολογίας και στρατηγικής. Το κόμμα σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επιδιώξει την ενσωμάτωση όλων των κοινωνικών δικτύων και λαϊκών κινημάτων αν επιθυμούμε να διατηρήσουν την φλόγα, την ριζοσπαστικότητα και την προσαρμοστικότητα τους στον εκάστοτε κοινωνικό χώρο.Το καλούπι του κόμματος δεν τα χωράει, δεν τους αφήνει χώρο να αναπτυχθούν και να εξελιχθούν και εν τέλει τα πνίγει. Αντίθετα πρέπει να αναπτύξει μια διαλεκτική σχέση με αυτά, προσπαθώντας να επηρεάσει τον ευρύτερο ιδεολογικό και πολιτικό προσανατολισμό τους και να διδαχθεί από τις δικές τους πρακτικές, τους τρόπους παρέμβασης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καθενός.

Ένα άλλο ζήτημα που πρέπει να αναλυθεί και να τονισθεί σε σχέση με τα κοινοβουλευτικά κόμματα και ιδιαίτερα με αυτά που συμμετέχουν στον αγώνα της κυβερνητικής διεκδίκησης είναι η υιοθέτηση των "αστικών" κομματικών προτύπων λειτουργίας ως αποτελεσματικότερων. Έτσι χάνουν τον ρόλο τους στην παραγωγή ιδεολογίας, ο οποίος μεταφέρεται στα συστημικά ΜΜΕ  και τον πολιτικό ρόλο διαμεσολάβισης και έκφρασης των κοινωνικών τάξεων που μεταφέρεται στην κρατική διοίκηση.

Τα ατοπήματα που πρέπει να αποφύγουμε πολλά, ο δημοκρατικός δρόμος για τον σοσιαλισμό δύσβατος, χωρίς χάρτη παρά μόνο με σημάδια. Ωστόσο για όλους εμάς που πιστεύουμε ότι "Ο σοσιαλισμός ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα είναι σοσιαλισμός" άλλος δρόμος δεν υπάρχει ....

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου